Słownik AI po ludzku

Obraz z życia: Zostawiasz fachowcowi klucze do mieszkania. Nie stoisz nad nim osiem godzin, tylko mówisz, gdzie są narzędzia, i prosisz o kartkę na stole: co zrobił, czego się nie dało i dlaczego.

Co z tym robisz: Agent też potrzebuje Twoich materiałów na start i miary, po której pozna, że skończył. Zanim zrobi coś, czego nie da się cofnąć, ma się zatrzymać i zapytać, a robotę odbierasz Ty (M · Moderacja).

Powiązane: Czat · Orkiestracja · Człowiek w pętli · Kryteria odbioru

Obraz z życia: Jak kucharz, który przeczytał tysiące przepisów i gotuje danie, którego nie ma w żadnej książce. Bywa pyszne, a bywa przesolone.

Co z tym robisz: Każdy kij ma dwa końce: to samo AI napisze Ci świetny mail, a komuś innemu mail, który próbuje wyłudzić pieniądze. Dlatego wynik zawsze sprawdzasz (M · Moderacja).

Powiązane: Model językowy · Multimodalność · Deepfake · Halucynacja

Obraz z życia: Jak nowy pracownik, któremu pierwszego dnia dajesz teczkę: kim jesteśmy, jak piszemy, czego unikamy. Potem mówisz mu już tylko, co jest dziś do zrobienia.

Co z tym robisz: Do asystenta wpisujesz to, co się prawie nie zmienia: opis siebie (O · Otoczka) i swoje materiały, na przykład próbkę stylu (M). Zadanie dajesz w każdej rozmowie osobno (Z).

Powiązane: Pamięć AI · Rola · Przykłady w poleceniu · Prompt

Obraz z życia: To parter budynku AI: pytasz, dostajesz odpowiedź i patrzysz mu na ręce. Wyżej są asystenci i agenci, ale wszystko zaczyna się tutaj.

Co z tym robisz: W czacie trzymaj się zasady: jedna sprawa, jeden prompt (Z · Zadanie). Gdy rozmowa robi się bardzo długa i AI gubi wątek, zacznij nowy czat i wklej najważniejsze rzeczy jeszcze raz.

Powiązane: Prompt · Okno kontekstu · Asystent AI · Agent AI

Obraz z życia: Odbiór na budowie. Fachowiec może położyć całą łazienkę, ale to Ty sprawdzasz fugę i podpisujesz odbiór.

Co z tym robisz: To M · Moderacja, czyli zamknięcie nawiasu: pytasz siebie, ile kosztuje pomyłka i czy podpiszesz się pod tym własnym nazwiskiem. AI nie ponosi odpowiedzialności, Ty tak.

Powiązane: Weryfikacja · Halucynacja · Agent AI · Kryteria odbioru

Obraz z życia: Nauczyciel może napisać „w klasie są dwie osoby, którym trudno się skupić”. Imion, opinii z poradni ani niczego, po czym da się rozpoznać dziecko, nie wkleja.

Co z tym robisz: Fakty tak, tajemnice nie: ceny okej, PESEL i nazwiska klientów nigdy. Zakazy działają w dwie strony (Z · Zakazy), więc zanim wkleisz materiał (M), przepuść go przez Zasłaniacz danych.

Powiązane: Dane treningowe · Pamięć AI · Deepfake

Obraz z życia: Jak wszystkie książki, które ktoś przeczytał w życiu. Bierze z nich słowa, styl i wiedzę, ale też błędy i uprzedzenia, które w nich były.

Co z tym robisz: AI zna świat z tych danych i tylko do pewnego dnia. Twojej sytuacji tam nie ma, więc dajesz ją sam (O · Otoczka, M · Moje materiały).

Powiązane: Trening modelu · Wiedza do dnia · Stronniczość · Halucynacja

Obraz z życia: Ta sama rodzina technologii, która pisze Ci maila, potrafi podrobić głos Twojego wnuka w potrzebie.

Co z tym robisz: Umów się z bliskimi: „Jeśli ktoś dzwoni z prośbą o kasę, zadzwoń najpierw do mnie”. Dwie minuty rozmowy mogą uratować oszczędności. Nie wierz na słowo, nawet gdy widzisz znajomą twarz.

Powiązane: Klonowanie głosu · AI generatywna · Weryfikacja

Obraz z życia: Pies zna podstawy: siad, leżeć. Dostrajanie to nauka Twoich sztuczek, na przykład żeby aportował Twój but.

Co z tym robisz: Zwykle tego nie potrzebujesz. W codziennej pracy podobny efekt dają przykłady w poleceniu i asystent z Twoimi materiałami (M · Moje materiały).

Powiązane: Trening modelu · Przykłady w poleceniu · Asystent AI

Obraz z życia: Z tego samego ciasta możesz mieć babkę, keks albo babeczki. Nie powiesz, jaką foremkę chcesz, to dostaniesz blachę AI: porządną, ale nie Twoją.

Co z tym robisz: U · Układ i Uporządkowanie: pomyśl, gdzie ten tekst wyląduje, a miejsce samo podpowie kształt. Na przykład: „Daj tabelę z trzema kolumnami: co, kto, do kiedy. Najważniejszy wiersz pogrub.”

Powiązane: Odpowiedź · Kryteria odbioru · Przykłady w poleceniu

Obraz z życia: To pusta dziura, której nie zamknąłeś: czego AI nie powiesz, tego nie pomija, tylko zgaduje. A zgadnięta odpowiedź wygląda dokładnie tak samo jak dobra.

Co z tym robisz: Bez Otoczki AI zgaduje częściej, więc dajesz fakty (O · Otoczka, M · Moje materiały) i pozwalasz dopytać (Z · Zapytaj). Pomoże Ci w tym Składacz ROZUM. A na końcu i tak sprawdzasz (M · Moderacja), bo zmyślić potrafi nawet z dobrymi materiałami.

Powiązane: Weryfikacja · Kontekst · Wiedza do dnia · Model językowy

Obraz z życia: Poprawiasz z miarką w ręku, jak krawiec. Jedna twarda poprawka zamiast „zrób ładniej”.

Co z tym robisz: To M · Mierzenie na miarę: najpierw przeczytaj do kropki, bo odpowiedź bywa dwa zdania niżej. A gdy trzecia runda zajmuje więcej czasu niż dopisanie dwóch zdań, zamknij czat i dopisz sam.

Powiązane: Kryteria odbioru · Prompt · Odpowiedź

Obraz z życia: Telefon w środku dnia, w słuchawce znajomy głos: „Mamo, miałem wypadek, potrzebuję pieniędzy”. Głos się zgadza, a człowieka po drugiej stronie nie ma.

Co z tym robisz: Rozłącz się i oddzwoń na znany numer. Ustalcie w rodzinie hasło, którego nie ma w internecie, i pytajcie o nie, gdy ktoś prosi o pieniądze.

Powiązane: Deepfake · Dane osobowe w AI · Weryfikacja

Obraz z życia: „Ubierz się odpowiednio” brzmi mądrze i nic nie mówi. „Weź kurtkę, czapkę i rękawiczki” i od razu wiesz, co robić.

Co z tym robisz: Kontekst mówi, że masz coś dodać, a O · Otoczka mówi, co konkretnie: okoliczności, odbiorca, ograniczenia. W Składacz ROZUM kliknij „Dołóż O”.

Powiązane: Okno kontekstu · Halucynacja · Prompt · Pamięć AI

Obraz z życia: Jak odbiór mieszkania z listą: drzwi się domykają, kran nie cieknie, gniazdka działają. Nie „ma być ładnie”, tylko punkty do odhaczenia.

Co z tym robisz: M · Mierzenie na miarę: miara zamiast przymiotnika, nie „krótko”, tylko „najwyżej 3 zdania”. Pani Basia z piekarni dopisuje jedną twardą rzecz: „Chrupiące bochenki wyciągamy z pieca codziennie o 6:30”.

Powiązane: Iteracja · Format wyniku · Agent AI · Człowiek w pętli

Obraz z życia: Jak ktoś, kto przeczytał pół biblioteki i świetnie dokańcza zdania. Brzmi mądrze, ale w środku liczy prawdopodobieństwo i sam z siebie nie sprawdza faktów.

Co z tym robisz: Im mniej musi zgadywać, tym lepiej: dajesz Otoczkę (O) i swoje materiały (M), a wynik sprawdzasz (M · Moderacja).

Powiązane: Token · Dane treningowe · Halucynacja · Model rozumujący

Obraz z życia: Jak liczenie na kartce zamiast w pamięci. Wolniej, ale przy długim rachunku rzadziej się mylisz.

Co z tym robisz: Do prostych rzeczy nie jedziesz czołgiem po bułki. Przy trudnej sprawie dobra Otoczka i Zadanie dalej robią swoje. Wynik i tak sprawdzasz, bo rozpisane kroki też mogą być błędne. Nie zawsze pokazują, co naprawdę zdecydowało.

Powiązane: Model językowy · Agent AI · Weryfikacja

Obraz z życia: Jak rozmowa przy stole zamiast przez telefon: rozmówca słyszy, co mówisz, i widzi, co mu pokazujesz.

Co z tym robisz: Zdjęcie tablicy po zebraniu to też Twój materiał (M · Moje materiały). Uważaj na zdjęcia z twarzami i dokumentami, bo to dane osobowe. Tablice rejestracyjne też mogą nimi być, więc lepiej je zasłoń.

Powiązane: AI generatywna · Dane osobowe w AI · Prompt

Obraz z życia: Przechylasz miskę i ciasto wypływa. Płynne ciasto nie ma własnego kształtu, przyjmie taki, jaki mu podstawisz.

Co z tym robisz: To U · Ujście: zanim klikniesz Enter, pomyśl, gdzie wynik wyląduje. A zanim go wyślesz dalej, przeczytaj do kropki (M · Moderacja).

Powiązane: Format wyniku · Prompt · Weryfikacja · Iteracja

Obraz z życia: AI ma swoje biurko: co leży na blacie, to widzi. Co spadło z biurka, tego już nie bierze pod uwagę.

Co z tym robisz: Gdy rozmowa robi się bardzo długa i AI zaczyna gubić wątek, zacznij nowy czat i wklej najważniejsze rzeczy jeszcze raz.

Powiązane: Kontekst · Token · Czat · Pamięć AI

Obraz z życia: Jesteś jak dyrygent. Nie grasz na każdym instrumencie, tylko pilnujesz, żeby cała orkiestra zagrała jeden utwór.

Co z tym robisz: Na start nic z tym nie robisz, najpierw parter: czat i podstawy. Kto skacze od razu do agentów, i tak wróci do podstaw.

Powiązane: Agent AI · Asystent AI · Przebieg pracy · Człowiek w pętli

Obraz z życia: Lekarz ma Twoją alergię w karcie pacjenta i nie pyta o nią przy każdej wizycie. Mówisz mu tylko, z czym przyszedłeś dziś.

Co z tym robisz: Zapisz raz, kim jesteś (O · opis), i jak AI ma pracować. Na przykład: „Zapamiętaj na stałe: jeśli czegoś nie wiesz albo coś jest niejasne, najpierw zadaj mi pytania”. Sprawdź, czy Twoje AI ma pamięć. Tam, gdzie jest, zwykle możesz ją przejrzeć, poprawić i wyłączyć.

Powiązane: Asystent AI · Kontekst · Dane osobowe w AI

Obraz z życia: „Panie doktorze, boli mnie” kończy się aspiryną, a „boli mnie prawe kolano, przy schodach, od trzech dni” kończy się diagnozą. AI jest lekarzem, a Ty musisz umieć powiedzieć, co boli.

Co z tym robisz: Szczere nazwanie problemu to już jest prompt. Zacznij od Z (Zadanie), a litery dokładaj w Składacz ROZUM, gdy sprawa jest ważna.

Powiązane: Kontekst · Przykłady w poleceniu · Iteracja · Wstrzyknięcie polecenia

Obraz z życia: Jak przepis, który znasz na pamięć: zawsze te same kroki w tej samej kolejności, tylko składniki co dzień inne.

Co z tym robisz: Najpierw zrób to samo kilka razy ręcznie w czacie. Gdy widzisz, że kroki się powtarzają, dopiero wtedy myślisz o przebiegu pracy, a na końcu i tak ktoś odbiera wynik.

Powiązane: Asystent AI · Agent AI · Orkiestracja

Obraz z życia: Możesz kwadrans tłumaczyć fryzjerowi, jak chcesz być ostrzyżony. Albo pokazujesz jedno zdjęcie w telefonie: o, dokładnie tak.

Co z tym robisz: To M · Moje materiały, czyli próbka stylu. Pani Basia z piekarni wkleja dwa swoje stare posty i pisze „Pisz takim samym tonem jak w przykładach”. Pokazujesz maszynie gotowe wzory, zamiast tłumaczyć jej suchą teorię.

Powiązane: Prompt · Format wyniku · Rola · Asystent AI

Obraz z życia: Bez RAG to egzamin z głowy: możesz zbłądzić. Z RAG to egzamin z notatkami: zaglądasz, zanim odpowiesz.

Co z tym robisz: Zmyśla rzadziej, ale może źle przeczytać albo wybrać nie ten fragment. Proś, żeby pokazało, skąd to wzięło, i sprawdzaj (M · Moderacja).

Powiązane: Halucynacja · Wiedza do dnia · Weryfikacja · Model językowy

Obraz z życia: Rola mówi AI, w jakim jest pokoju, a rzemiosło, co w tym pokoju umie zrobić. Nie każesz młotkowi udawać stolarza: młotek dalej jest młotkiem.

Co z tym robisz: R · Rola i Rzemiosło: gdy nie znasz nazwy zawodu, opisz robotę („Jesteś osobą, która zawodowo…”). Rola nie dodaje wiedzy, wiedzę dajesz Ty (O, M), a proste pytanie roli nie potrzebuje.

Powiązane: Prompt · Kontekst · Asystent AI

Obraz z życia: Jak ktoś, kto jedną stronę sporu słyszał sto razy, a drugą raz. Nie robi tego złośliwie, po prostu powtarza to, co słyszał najczęściej.

Co z tym robisz: Przy sprawach o ludziach (rekrutacja, oceny, opinie) zapytaj siebie: czy to nie jest jednostronne? Poproś AI o inne punkty widzenia, a decyzję podejmujesz Ty (M · Moderacja).

Powiązane: Dane treningowe · Weryfikacja · Człowiek w pętli

Obraz z życia: AI to ogień: jeśli wiesz, co robisz, masz ciepły posiłek. Jeśli nie wiesz, możesz spalić chatę.

Co z tym robisz: Narzędzia się zmieniają, ROZUM zostaje. Najpierw pomyśl (R · Rusz Rozumem), potem użyj narzędzia, a na końcu sprawdź (M · Moderacja).

Powiązane: Model językowy · AI generatywna · Czat

Obraz z życia: AI nie widzi słów tak jak Ty. Widzi klocki Lego, z których słowa są złożone, a długie słowo to kilka klocków.

Co z tym robisz: Nie musisz liczyć tokenów. Wystarczy wiedzieć, że w tokenach mierzy się długość rozmowy (okno kontekstu), a w płatnych usługach często też cenę.

Powiązane: Okno kontekstu · Model językowy

Obraz z życia: Jak szkoła przed pierwszą pracą. Wiedzę zdobył wtedy. W rozmowie z Tobą już się w ten sposób nie uczy: korzysta z tego, co mu dasz, i z pamięci, jeśli ją ma.

Co z tym robisz: Twoje rozmowy mogą trafić do uczenia kolejnych wersji, zależnie od ustawień usługi. Sprawdź to w ustawieniach prywatności, zanim wkleisz coś poufnego.

Powiązane: Dane treningowe · Wiedza do dnia · Dostrajanie modelu

Obraz z życia: Sprzedawca na bazarze mówi: „Najświeższe pomidory prosto z pola”. Nie bierzesz bez patrzenia: bierzesz do ręki, ściskasz, wąchasz.

Co z tym robisz: M · Moderacja, czyli cztery pytania przed wysłaniem: przeczytane do końca? fakty i liczby prawdziwe? ile kosztuje pomyłka? podpiszę się pod tym? Obiad to luz, pismo to lupa.

Powiązane: Halucynacja · Człowiek w pętli · Wiedza do dnia · RAG

Obraz z życia: Jak ktoś, kto wrócił z długiej wyprawy bez zasięgu. Mądry i oczytany, ale ostatnich wiadomości nie słyszał i może nawet o tym nie wiedzieć.

Co z tym robisz: Przy świeżych sprawach (przepisy, ceny, wydarzenia) wklej aktualne źródło (M · Moje materiały) albo sprawdź wynik sam (M · Moderacja). Gdy AI szuka w internecie, wtedy też sprawdzasz, bo jego własna wiedza dalej kończy się na tym samym dniu.

Powiązane: Dane treningowe · Halucynacja · RAG · Weryfikacja

Obraz z życia: Jak liścik wsunięty między dokumenty dla nowego pracownika: „przelej pieniądze na to konto”. Pracownik myśli, że to od szefa.

Co z tym robisz: Twórcy AI nie umieją tego w 100% zablokować. Uważaj, gdy AI czyta za Ciebie cudze treści, zwłaszcza gdy może samo coś zrobić (agent). Przed ważnym ruchem niech się zatrzyma i zapyta, a Ty sprawdzasz (M · Moderacja).

Powiązane: Agent AI · Dane osobowe w AI · Człowiek w pętli · Prompt